ગુલાબી થી ડરવાની જરૂર નથી - જરૂર છે સમયસર પગલાં લેવાની 

ચાલો ગુલાબી ઈયળનું જીવન ચક્ર જોઈએ 

કુદા અવસ્થા : કોશેટો માંથી નીકળેલ ગુલાબી ઈયળનું ઝાલર વાળી પાંખ ધરાવતું બદામી રંગનું ફૂદું  રાત્રે કુલ ભમરી, ચાંપવા, કળીમાં ઈંડા મૂકે છે. ગુલાબી ઈયળ ની હાજરીની જાણ મેળવવા વિઘે ૪ ફેરોમોન ટ્રેપ લગાડો. 

ઈંડા  અવસ્થા : ગુલાબી ઈયળના ઈંડા બદામી રંગના હોય છે જે સામાન્ય રીતે કુલ-ચાપવા તથા કાચા જીંડવા ઉપર હોય છે. જે નરી આંખે જોઈ શકાતા નથી. (ઇંડાનાશક છાંટવાથી ઇંડાનો નાશ કરી શકાય છે.) પ્રોફેનોફોસ + સાયપરમેથ્રીન અથવા ડેલ્ટામેથ્રીન + ડીડીવીપી સાથે સેફગાર્ડ દરેક છંટકાવમાં ઉમેરો 

ગુલાબી ઈયળ સામે યુદ્ધ કરવાની તૈયારી હોય તો જ કપાસ વાવજો. ગુલાબી ઈયળ ફકત ને ફકત કપાસ ઉપર જ જીવે છે તેથી સામુહિક પ્રયાસ કરીએ તો લડવું સહેલું છે, બહું કુણપ લાવે તેવા મોનોક્રોટોફોસ જેવા જંતુનાશકો અને યુરીયા જેવા ખાતરો હવે ઓછા વાપરો. બની શકે તો વૃદ્ધિ નિયંત્રક નો ઉપયોગ કરીને કપાસ વહેલો પાકે તેવું ગોઠવો .

ઈચળ અવસ્થા : ગુલાબી ઈયળ વાતાવરણને અનુરૂપ તેનું જીવન ટુંકાવી કે લંબાવી શકે છે ગુલાબી ઈયળની શુષુપ્ત અવસ્થા ઓછામાં ઓછા ૧૫ દિવસથી લઈને ૧૩ મહિના સુધીની હોય છે. અનુકુળ વાતાવરણ મળતા તે કોશેટામાં જાય છે. ટુંકમાં ગુલાબી ઈયળ સુશુપ્ત અવસ્થામાં લાંબો સમય રહી શકે છે. 

વાવણી થાય ત્યારે વાવજો : કપાસની આગોતરી વાવણી કરશો તો તમારા કપાસમાં કુલ ચાંપવા વહેલા આવશે. ગુલાબી ઈયળની આત્મઘાતી પેઢીના ફૂદાં વહેલા નીકળેલા ચાપવામાં ઈંડા મૂકવાની તક મળશે. જેથી ગુલાબી ઈયળનો ઉપદ્રવ ફેલાશે. હવે આગોતરો કપાસ કરાય નહિ , જો પાણી હોય તો દવા છાંટવાની તૈયારી ની હિંમત હોય તો કરજો . 

રોઝેટેડ કુલ : કપાસનું ફુલની પાંદડીઓ બિડાયેલી, ફુગા જેવી (રોઝેટેડ કુલ) જેવી થઈ ગઈ હોય તો સમજવું કે ફૂલમાં  ગુલાબી ઈયળનો ઉપદ્રવ છે. ઈંડા માંથી બનેલ ઈયળ પાતળી વાળ જેવી સફેદ અને કાળા માથાવાળી હોય છે અને પરાગરજ ખાઈને જીવે છે. રોઝેટેડ કુલ વીણી લેવા અને સળગાવી દેવા . આ સમયે સિન્થેટીક પાયરેથ્રોઈડ છંટકાવ શરૂ કરવો. (સાયપરમેથ્રીન + પ્રોફેનોફોસ અથવા કલોરોપાયરીફોસ + લેમડાસાયલોથ્રીન) 

રેફ્યુઝા વાવો : ટુંકા અંતરે ચાસ નાખો દા .ત . ૪ બાય ૧, ૫ બાય ૧ અથવા ૩ બાય ૧ પછી કહેતા નહિ કે મારે મોટા ચાસ નખાઈ ગયા. વાવણી સાથે ખેતરમાં ૧૨૦ ગ્રામ નોન બીટી રેફયુઝા વાવો .

કોશેટા અવસ્થા : આપણા વિસ્તારમાં ગુલાબી ઈયળનું જીવન ચક્ર લાંબા ગાળાનું જોવા મળ્યું છે તેથી હાલ ઈયળો શુષુપ્ત અવસ્થામાં પડી છે જે અનુકુળ વાતાવરણ મળતાં કોશેટા અવસ્થામાં જશે. આ કોશેટા અવસ્થા ૧૨ થી ૧૫ દિવસની હોય છે. તેમાંથી પુખ્ત કુદુ નિકળે છે. જે ફક્ત કપાસમાં ઈંડા મૂકે છે. 

જમીન તપવા દયો :  જેમણે ખેતરમાં સાંઠીઓ રાખી છે, ઘેટા બકરા ચરાવ્યા નથી તે ખેતરમાં  ગયા વર્ષે બચી ગયેલી હજારો ગુલાબી ઈયળો પડી છે. જે અનુકૂળ વાતાવરણ મળતા કોશેટા બની- કુદામાં પરિવર્તિત થઈ બહાર નીકળી નવા કપાસના કુલમાં ઈંડા મૂકવાનું શરૂ કરશે. ઉંડી ખેડ કરી જમીનને તપવા દયો. 

ગુલાબીથી બચવા ખાસ યાદ રાખો : ગુલાબીનો બીજો વેવ ઠંડીની શરૂઆત થાય ત્યારે આવે છે આવા સમયે  કપાસની કૂણપ  ઓછી રાખવા જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઓછું રહે તે માટે  એક પાટલુ છોડી એક પાટલામાં પિયત આપવામાં આવે તો ગુલાબીનો ઉપદ્રવ નિયંત્રિત કરી શકાય છે. 

ગુલાબી થી બચવા વહેલું ઉત્પાદન લેવું પડશે :  ટુંકાગાળામાં ઉત્પાદન લેવા વહેલું અને સચોટ ઉત્પાદન આપતી જાતો વાવો કે જે સાંકળા પાટલે પણ અનુકુળ હોય અને જેમાં કુલ, ચાપવા ખરવાનું પ્રમાણ ઓછું હોય અને આ જાતોમાં વહેલું ઉત્પાદન મળતું હોય,  વહેલું ઉત્પાદન લેવા નેનો ટેકનોલોજી આધારિત સેફગાર્ડ છાંટો. પ્રથમ ફૂલ આવે પછી વૃદ્ધિ નિયંત્રક મેપીકવાટ ક્લોરાઇડ નો પ્રયોગ કરીને કપાસ વહેલો પકવો 

૧. બીજની પસંદગી 

આ વર્ષે ભાવ સારા રહ્યા એટલે બધા ને કપાસ કરવો છે પરંતુ કંપની ખેતીમાં બીજ એ પાયાની વસ્તુ છે. બીજમાં છુપાયેલ હોય છે ઉત્પાદન દેવાની ક્ષમતા . કૃષિ વિજ્ઞાન માસિક મંગાવતા હો તો એપ્રિલ 22 ના અંકમાં ગત વર્ષના અનુભવોને આધારે કપાસની સારી આવક મેળવેલા ખેડુતોની યાદી આપેલ છે. આજે જ બધાને ફોન કરો. તેમના અનુભવો જાણો અને આવતા વર્ષના તમારા નિર્ણયો લો .અથવા કૃષિ વિજ્ઞાન ફેસબુક પેજ લાઈક કરી કપાસની માહિતી તમારા મોબાઈલ માં મેળવો

૨. વાવણીઃ ઘાટું વાવેતર કરજો

હાઈ ડેન્સીટી પ્લાન્ટેશન છેલ્લા બે ત્રણ વર્ષથી આપણે કપાસની ખેતીમાં વાવેતર અંતર ઘટાડીને છોડથી છોડ અને હારથી હારનું અંતર ટુંકુ કરીને એકર દીઠ છોડની સંખ્યા વધારીને એકમ વિસ્તાર દીઠ વધુ ઉત્પાદન મેળવતા થયા છીએ.

ઓછા અંતરે વાવેતર કરવાથી દીવાળી આવતા સુધીમાં છોડ પૂરતો જથ્થો આપી દે છે. છોડ વહેલા પરિપક્વ થાય છે. શીયાળુ પાક લઈ શકાય છે. લાંબા ગાળાના કપાસમાં પાછતર ખર્ચા જેવા કે ખાતર, પાણી, પાક સંરક્ષણ, ફૂગનાશક તથા મજુરી ખર્ચ વધે   છે. તેના બદલે સારી ઉંડા મૂળવાળી જાતને વહેલા પકવી દેવા વૃદ્ધિ નિયંત્રકો નો ઉપયોગ કરી  સારું વળતર મેળવી લેવું ફાયદાકારક . 

3. પોષણઃ 

ઈઝરાયલનો ખેડુત કપાસના પાકમાં છોડ દીઠ કેટલું ઉત્પાદન લેવું છે તે વાવેતર કરતા પહેલા જ વિચારે છે તેથી તે માહિતી કોમ્યુટરમાં નાખવામાં આવે તો કોમ્યુટર ખેડુતને કહે છે કે આ કપાસનો છોડનો જીવન કાળ ૧૭૦ દિવસ છે. તેથી જો તમારે છોડ દીઠ ૩૦૦ ગ્રામ કપાસ પકવવો હોય તો ક્યા દિવસે કેટલું ખાતર આપવું પડે તેની માહિતીનો પ્રિન્ટઆઉટ કોમ્યુટર આપે. બીજો ખેડુત કોમ્યુટરને એમ કહે કે મારે તો પ૦૦ ગ્રામ પ્રતિ છોડ દીઠ ઉપજ મેળવવું છે તો કોમ્યુટર છોડ દીઠ કેટલું ખાતર આપવું તેની વિગતો જુદી રીતે આપે. બન્ને ખેડુત આ ખાતર ડ્રીપ પધ્ધતિ દ્વારા આપીને ધાર્યું ઉત્પાદન લઈ શકે છે. આ પધ્ધતિને ફર્ટિગેશન કહેવાય છે. આવી રીતનું પોષણ ફક્ત ને ફકત ડ્રીપ દ્વારા જ આપી શકાય છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે કપાસ અને મરચી કે ટામેટીના એક  છોડ દીઠ કેટલું ઉત્પાદન લેવું છે? વિચારો 

 એક કિવન્ટલ કપાસના ઉત્પાદન માટે આશરે ૬ થી ૭.૮ કિ.ગ્રા. નાઈટ્રોજન, ૦.૫ થી ૧.૨ કિ.ગ્રા. ફોસ્ફરસ અને ૭ થી ૧૦ કિ.ગ્રા. પોટાશની જરૂરીયાત રહે છે તેથી કપાસનું ઉત્પાદન કેટલું મેળવવું છે તે ધ્યાને રાખી ત્રિરાશી મુજબ  ખાતરનો ઉપયોગ કપાસના પાકમાં કરવામાં આવે તો ધાર્યું ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે. 

4. આંટો મારવોઃ 

કપાસની ખેતી કરીએ અને રોજ ખેતરમાં આંટો ના મારીએ તે કેમ ચાલે ? રોજ ખેતરમાં સવારે આંટો મારવાથી છોડની આવશ્યકતા, જરૂરિયાત અને ચૂસિયા જીવાતના ઉપદ્રવની વિગતો તમે પ્રત્યક્ષ જોઈ શકો તેને લીધે જીવાતનો ખાત્મો તમે શરૂઆતની અવસ્થામાં કરીને ખેતી ખર્ચ બચાવી શકો. ઉપરાંત વિશેષ કામો સમયસર કરી શકો. દા. ત. કપાસમાં ડોકા કાપવાનો સમય થયો હોય ત્યારે ડોકા કાપી લેવાથી વધુ ફળાવ ડાળીઓ વધુ જીંડવા મેળવી શકાય છે. પાછતરી અવસ્થા દરમ્યાન મૂકળેલા ફેરોમોન ટ્રેપમાં ગુલાબી ઈયળના ફૂડ આવ્યા હોય તો તરતજ જંતુનાશક દવા ચાટવાનો આદેશ આપી શકાય , તો બનાવો ટાઈમ ટેબલ અને ખેતી ખર્ચમાં કરો ઘટાડો અને મેળવો વધુ ઉત્પાદન .

5. પાક સંરક્ષણ 

 કપાસમાં હવે ચૂસિયા જીવાત સામે પાક સંરક્ષણના પગલા લેવા સરળ  છે કારણકે નવા મોલેક્યુલ વળી નવી દવાઓ બઝારમાં આવી ગઈ છે તેથી . ચૂસિયા જીવાતનું નિયંત્રણ કરવું સરળ બન્યું છે.. 

6. કુગનાશક દવાઓઃ 

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી કપાસ લાલ થઈ જવાની ફરિયાદો જોવા મળે છે. તેમાં બે કારણો હોય છે. એક ભેજવાળા વાતાવરણને લીધે અમુક કુગનો ઉપદ્રવ થતા સુકારો આવે છે. તેમાં સીસ્ટેમેટીક પ્રકારની ફુગનાશક નો છંટકાવ નિયમિત રીતે કરવામાં આવે તો લાભ મળે છે. આ ઉપરાંત બીજી મહત્વની વાત છોડમાં જીંડવા ઠીકઠાક લાગી ગયા હોય ત્યારે મૂળ તેની પોષણ ખેંચવાની પ્રક્રિયા ધીમી કરે છે અને ત્યારે છોડને ઉપરથી જરૂરી પોષણ ન મળે તો છોડમાં પેરા વિલ્ટ લાગે છે એટલે પોષણની  ખામીને લીધે છોડના પાન માં ઉણપ દેખાય છે. જો તમે જરૂરી પોષણ આપો તો આવા સુકારા જેવા દેખાતા પાનને અટકાવીને વધુ ઉત્પાદન લઈ શકો છો. ટુંકમાં ફુગનાશક ક્યારે છાંટવી અને ખાતરનો છંટકાવ ક્યારે કરવો તે સમજો .

1. શ્રેષ્ઠ બીજ – નીવડેલું બીજ પસંદ કરો અને તેના માટે જમીનની તૈયારી કરો. 
2. તમારી જમીન તંદુરસ્ત હોવી જોઈએ. જરૂરી સેન્દ્રીય તત્વોથી ભરપુર જમીન તૈયાર રાખો. વધુ પડતું રાસાયણિક ખાતર હંમેશા સારૂ હોય તેવું માનશો નહિ. વધુ પડતી ટાશ કે માટી ખેતરમાં ભરશો નહિ. 
3. પાક ફેરબદલી તમારી જમીનમાં કરતા રહો ક્યાં કપાસની ખેતી નથી થઈ તે ખેતર અથવા તો નવા ચાસ પસંદ કરો.
4. સમયસર વાવણી કરો. ડ્રીપ પધ્ધતિ અને મલ્ચીંગ અપનાવો. ગુલાબી ઈયળની પહેલી પેઢીથી બચવા વહેલી વાવણી કદી નહિ 
5. વાવણીથી શરૂ કરી અંત સુધી ખેતર ચોખ્ખું નિંદામણ મુક્ત રાખો અને રોજ રોજ કપાસના ખેતરમાં આંટો  મારો  ક્યાંય રોઝેટેડ ફૂલ દેખાતા નથી ને ? ફેરોમોન ટ્રેપમાં ફૂદા આવ્યા તો નથી ને ? જોતા રહો .
6. કપાસની પોષણ વિદ્યાના જાણકારના સંપર્કમાં રહો અને ડ્રીપ સાથે પોષણ ક્યારે કેટલું આપવું તે પૂછતા રહો.
7. સમય બદલાયો છે કપાસ વહેલા પકાવવા ક્યાં વૃદ્ધિ નિયંત્રકો PGR નો પ્રયોગ કેમ કરવો તે જાણો .